Verdedigingswerken | Venlose bastions

Door de eeuwen heen werd de stad over en weer veroverd door Prins Maurits van Oranje, de Spanjaarden, De Fransen en Frederik Hendrik de Stedendwinger. In de 18e eeuw na tal van oorlogen waren het de Oostenrijkers en het expansieve Pruisen die een constante dreiging voor de stad Venlo vormden. Daarom werden vanaf 1725 ter extra verdediging van de stad Venlo de vestingwerken in de vorm van de hoofdpoorten uitgebreid met de bastions.

Een Bastion kan worden gezien als een vooruitgeschoven post in een verdedigingswerk ten behoeve van vroegtijdige waarneming van vijanden en als verdedigingswerk.

In de verdedigingswerken van Venlo zijn uiteindelijk 11 bastions gerealiseerd.

In de Middeleeuwen was de Weerd een eilandje in de Maas. De laagten bij de haven en maasbrug werden in de 18e eeuw met puin aangevuld en zo ontstond een bastion, genaamd Bastion Le Roy, waardoor er een verbinding met de kade ontstond. In de volksmond werd dit bastion ook wel ‘Schoppen Aas’ genoemd vanwege haar vorm van de schoppen uit een kaartspel, gelegen ter hoogte van vestingkwadrant Klein Italië.

Al in de middeleeuwen fungeerde de Venlose haven als overslagplaats voor goederen. Venlo dankte die functie aan het feit dat de Maas stroomopwaarts van Venlo veel ondieper is. Ter hoogte van de huidige Bolwaterstraat was een laad- en loskade (’t Bat) en tussen de Maaskade en het intussen tot schiereiland veranderde De Weerd was een vluchthaven waar schepen in de winter bij zware ijsgang een veilige schuilplaats vonden. Het recht van vrije opslag maakte Venlo tot stapelplaats voor de Hollandse waren, die hier werden overgeladen en voor een deel werden verscheept naar het Land van Gulik, Aken, Luik en de Landen van Overmaas en andersom. De havenfunctie was voor de ontwikkeling van Venlo van grote betekenis.

In de haven lag in de vestingtijd van Venlo direct aan het water van de binnenhaven ook de werf. Deze diende voor de binnenscheepvaart als loswal en reparatiewerf. Het gebied speelde een belangrijke rol bij belegeringen. Dit deel van de vesting Venlo gaf op twee plaatsen toegang tot de binnenstad en was daardoor van strategisch van belang. De meest zuidelijke toegang tot de stad was de Nieuwe Poort en verderop ten noorden via de Maaspoort. Deze werf moest dus goed beschermd worden. Dit was van wezenlijk belang, aangezien de stad in grote mate afhankelijk was van de Maashandel in die tijd. Het Bastion Le Roy was hier van eminent belang.

Tegenwoordig is De Werf een straat en loopt van de kruising met de Havenkade/Peperstraat/Maaskade in zuidelijke richting, waar het doodloopt tegen het voormalige bastion le Roy. Deze straat wordt nog steeds Bastion genoemd en ligt lager dan de Maasboulevard.

De andere bastions in Venlo

Bastion Keulen, gelegen aan de oostzijde van de muur bij de Keulsepoort) genoemd

Bastion De Kwaktoren of Grote Pulvertoren, gelegen in het meest zuidelijk puntje van de vestingstad

Nieuw Bastion, als vervanger van de Tegelpoort, gelegen voor de Roermondsepoort

Bastion Roermond, gelegen aan de huidige Princessesingel, op de hoek bij het bastion aan de haven

Bastion Reede, gelegen op het eiland van de Kop van Weerd

Bastion Lichtenberg, noordwestelijke punt, op de hoek Maaskade/Puteanusstraat

Bastion Helpoort, gelegen aan de noordzijde van de stadsmuur, ook wel Geldersepoort genoemd

Galgebastion, gelegen bij de Martinuskerk in Venlo

Bastion Prinsenhof, noordoostelijke zijde, nabij huidige Prinsenhofstraat

Bastion Belvedère Dit bastion was gesitueerd noordoostelijk van de stadsmuur, nabij de Prinsenhof met haar toren